Espainiako gardentasun publikoa bermatzen duten organoek aurre egin beharreko erronkak eta desafioak azaldu dituzte XI.

Saioa astelehenean moderatu zuen Concepcion Campos Acuña Gardentasunerako eta Gobernu Onerako Kontseiluko presidenteak, eta egungo “une gazi-gozoa” nabarmendu zuen. Une horretan, modu esponentzialean ugaritu dira gardentasuna bermatzen duten organoei aurkeztutako erreklamazioak, eta horrek erakusten du herritarrek hobeto ezagutzen dutela eskubidea eta gehiago baliatzen dutela, baina igoera horrekin batera ez da baliabide gehiagorik egon berme-erakundeek beren lana eraginkortasunez egin ahal izateko.

CTBG Estatuko Justizia Auzitegiko zuzendariorde nagusiak hartu zuen parte saioan. Isabel Jimenez PlazaHalaber, 2025ean eta aurten erreklamazio-kopurua izugarri handitu dela nabarmendu zuen (aurreko urteko aldi berean baino % 60 gehiago lehen seihilekoan), eta Kontseiluak aurkeztutako kasazio-errekurtsoen ondorioz sektore publikoko ordainsarien gardentasunaren alde Auzitegi Gorenak berriki emandako epaiak azaldu zituen.

Bestalde, Kontseiluaren zuzendariorde nagusiak Jose Manuel Jover Lorente, ante la información“isiltasun-gaitza” (isilik egotearen arazoa) publiko gisa aipatu zuen. “Pedagogia asko egin behar da eta lagundu egin behar da hori gerta ez dadin, bereziki herri mailan”, azpimarratu zuen.

Parte hartu zuten saioan Iolanda Pineda Balló, Kataluniako Informazio Publikoa Eskuratzeko Eskubidea Bermatzeko Batzordearen presidentea, Andrés Lago Louro, Galiziako Consello Consultiboko presidentea eta Galiziako Gardentasun Ordezkaria, Jesus Jimenez Lopez, Andaluziako Gardentasunerako eta Datuak Babesteko Kontseiluaren zuzendaria, Natalia Sanchez Lopez, Murtziako Eskualdeko Gardentasun Ordezkaria, Fernando Muñoz Jimenez, Gobernu Onerako Eskualdeko zuzendari gisa, Mantxako Gardentasuna eta Gobernurako Kontseilua, Noelia Garcia Leal, Kanarietako Gardentasun Ordezkaria, Itziar Ayerdi Fernandez de Barrena, Nafarroako Gardentasun Kontseiluko kidea, Jesus Maria Gonzalez Garcia, Madrilgo Erkidegoko Gardentasunerako eta Datuen Babeserako Kontseiluko presidentea eta Ruben Garcia Lopez, Gaztela eta Leongo Gardentasun Gardentasun Batzordearen idazkaria.

Kontseilu eta mandatariek azken urtean egindako jardueraren alderdirik garrantzitsuenak aurkeztu zituzten, eta haien funtzioa hobetzeko eta sarbide-eskubidea aurrerarazteko ekimenak eta proiektuak azaldu zituzten, hala nola araudia behar bezala aplikatzen laguntzeko interpretazio-alderdi edo -irizpide desberdinei buruzko orientabide-gidak, betebeharpeko subjektuentzat.

El objetivo da menos, el pago en el tipo de las públicas, en el tipo de la forma de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la base de la ley de la ley. Erreklamazio gehienak, adierazi zen bezala, administrazio isiltasunez aurkezten dira, batez ere herri mailan, batzuetan hamar erreklamaziotatik zortzi ere arrazoitzen baitira (0EML).

Horregatik, organo bermatzaileak bat datoz honetan: zuzendariei eta langile publikoei zuzendutako gardentasunaren inguruko prestakuntza sustatu behar da, eta publikotasun aktiboa bultzatu, Administrazioak herritarrek eskatzen duten informazioa modu ulergarrian eta berrerabilgarrian argitaratu dezan, diseinutik gardentasunaren aldeko apustua eginez. Beharrezkoa da, halaber, baliabide gutxien dituzten administrazio eta erakundeei arlo horretan dituzten legezko betebeharrak betetzen laguntzea, hala nola udal txikiei. Ildo horretan bultzatzen ari diren ekimenak partekatu dituzte zenbait kontseiluk, askotan beste erakunde batzuekin elkarlanean.

Izan ere, CTBGko presidenteak adierazi zuenez, “gardentasuna ez da helburua, herritarrek funtzio publikoaren benetako azterketa egiteko bitarteko instrumentala da. Eta ez da zama administratibo gisa ikusi behar, agenda politikoan eta langile publikoen lehentasun gisa baizik”.

CTBGko presidenteak IAren eta teknologiaren potentziala aprobetxatzearen alde egin zuen, bai betebeharpeko subjektuek gardentasun-araudia hobeto bete dezaten, bai kontseiluek eta komisiodunek egiten duten berme-lana eta prozedurak hobetzeko.

Esku-hartzeetan aipatutako beste ideia batzuk honako hauek izan ziren: kontseilu eta mandatari gehienek ez dute hertsatzeko ahalmenik, eta horrek zaildu egiten du ebazpenak betetzen direla bermatzea; eta gardentasuna kontrolatzeko eta gainbegiratzeko agintaritzen independentzia blindatzeko beharra.

Halaber, organo bermatzaileen arteko lankidetza horizontalaren garrantzia nabarmendu zen, eta COTAIren (Gardentasunaren eta Informaziorako Irispidearen Organo Bermatzaileen Konferentzia) zeregina nabarmendu zen. Izan ere, COTAIren urteko txandakako lehendakaritza Kataluniako Informazio Publikoa Eskuratzeko Eskubidea Bermatzeko Batzordearen (GAIP) esku dago gaur egun.

Santiago de Compostelako Unibertsitateak, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseak eta Gardentasunaren eta Gobernu Irekiaren Ikerketa Zentroak antolatutako topaketak 350 akademiko, zuzendari eta langile publiko, informazioaren profesional eta gizarte zibileko erakunde baino gehiago bildu zituen, eta bi egunez esperientziak, azterketak eta ezagutzak partekatu zituzten, gardentasunari eta zuzenbidezko estatu demokratikoaren kalitateari eragiten dieten gai nagusiei erantzunak aurkitzeko.

CTBG kongresuaren erakunde laguntzaileetako bat da, eta edizio honetan, besteak beste, segurtasunaren eta gardentasunaren arteko bidegurutzean eta adimen artifizialak eta beste teknologia batzuek pertsonen jakiteko eskubidean duten eraginean jarri du fokua.

Gainera, #CIT2026 Latinoamerikako komunitateari ireki zaio Txileko Unibertsitate Zentralean ospakizun paralelo bat eginez.