• Tras a expiración do mandato de cinco anos non renovable, cesará nas súas funcións e cederá a testemuña a Concepción Campos Acuña esta semana.

• Durante a súa presidencia fortaleceuse notablemente a institución, cun incremento do 48,4% do orzamento, a ampliación do persoal nun 50%, e a aprobación do novo Estatuto, que consagra ao Consello como Autoridade Administrativa Independente.

• Ademais, modernizouse o funcionamento do Consello, coa plena dixitalización, a implantación da xestión electrónica de todos os procedementos, a renovación da imaxe institucional e o desenvolvemento dunha nova páxina web institucional.

• En paralelo, potenciouse a función avaliadora do cumprimento das obrigas de transparencia e reforzado a protección do dereito de acceso á información pública, resolvendo un maior número de reclamacións cada ano e elaborando unha consistente doutrina interpretativa sobre o alcance do dereito.

• Por outra banda, ampliáronse as actividades de formación, fortalecido a comunicación institucional, e intensificado a colaboración coas organizacións da sociedade civil, así como a cooperación cos demais órganos garantes da transparencia, tanto no plano nacional como no internacional.

O nomeamento de José Luis Rodríguez Álvarez como titular do Consello tivo lugar en outubro de 2020. Durante o seu mandato leváronse a cabo importantes cambios na dotación, a estrutura e o funcionamento da institución dirixidos a mellorar a súa capacidade para exercer as funcións que ten encomendadas, en particular, a de velar polo cumprimento das obrigas legais de transparencia e a de tutelar o dereito de todas as persoas a acceder á información pública.

Entre os anos 2021 e 2023 o orzamento do Consello incrementouse nun 48,4%, ata alcanzar 3,38 millóns de euros. Aínda que a senda de crecemento non puido ter continuidade en 2024 e 2025 debido a que se prorrogaron os Orzamentos Xerais do Estado, a mellora da dotación económica permitiu ampliar o persoal nun 50%, pasando de 20 a 30 postos efectivos.

O fortalecemento do Consello no plano institucional recibiu un forte impulso coa aprobación en 2024 dun novo Estatuto, que recoñeceu expresamente a súa natureza de Autoridade Administrativa Independente e dotoulle dunha estrutura orgánica e de funcionamento máis acorde coas súas funcións. En esta mesma liña situouse a reforma legal operada en 2023, que eliminou a instancia previa ante os xulgados centrais do contencioso e permitiu recorrer as decisións do Consello directamente ante a Audiencia Nacional, co que se logrou equiparalo ás demais autoridades independentes e reducir os tempos necesarios para alcanzar unha sentenza definitiva. En un plano máis formal, pero sen dúbida relevante para visibilizar a súa autonomía e independencia, o Consello conseguiu ter cabeceira propia no Boletín Oficial do Estado para inserir as súas publicacións.

Xunto a iso, nestes cinco anos leváronse a cabo importantes reformas estruturais dirixidas a modernizar o funcionamento do Consello e mellorar a súa eficiencia no cumprimento das funcións que ten encomendadas. Neste sentido, hai que destacar a plena dixitalización e a implantación da xestión electrónica integral de todos os procedementos, o que permitiu simplificar trámites, reducir cargas administrativas e ofrecer, tanto á cidadanía como aos suxeitos obrigados, a posibilidade de interactuar telematicamente co Consello, dunha maneira sinxela e intuitiva. Este proceso de modernización e actualización completouse coa renovación da identidade corporativa do organismo e co desenvolvemento dunha nova páxina web institucional que presenta un deseño e unha estrutura máis clara e sinxela, mellorando a accesibilidade e a facilidade de uso.

En exercicio da función de tutela do dereito de acceso á información pública, durante este período resolvéronse máis de 11.200 reclamacións, 7 de cada 10 admitidas a trámite, en sentido favorable aos reclamantes. Con elas foise actualizando, reforzando e construíndo unha extensa doutrina interpretativa que foi precisando o alcance do dereito de acceso en materias tan relevantes como persoal eventual, produtividades, contratos, subvencións e axudas, viaxes, publicidade institucional, pegada normativa, gasto farmacéutico ou transparencia algorítmica. E, a pesar do constante crecemento das reclamacións que se reciben (en 2025 foi do 40,2% respecto do exercicio anterior), realizouse un gran esforzo para incrementar cada ano o número de resolucións adoptadas e reducir progresivamente o tempo medio de tramitación, ata situar a finais de 2025 lixeiramente por encima dos tres meses previstos na lei.

Nesta mesma liña, tamén se foi potenciando ano tras ano a función de control do cumprimento das obrigas de publicidade activa, alcanzándose en 2025 cífraa marca de 393 entidades públicas e privadas avaliadas e logrando que todas as entidades do sector público institucional estatal fosen avaliadas polo Consello polo menos unha vez.

Por outra banda, reforzouse a cooperación cos demais órganos garantes da transparencia, no plano nacional promovendo a creación da Conferencia de Órganos Garantes da Transparencia e o Acceso á Información Pública (COTAI), entidade de cooperación horizontal integrada polo Consello e os órganos autonómicos de transparencia; e, no internacional, contribuíndo ao nacemento da Rede Europea para a Transparencia e o Acceso á Información (ENTRI), constituída en 2025 como un marco estable de colaboración entre os órganos garantes dos distintos países europeos, de cuxo comité executivo forma parte o Consello.

Finalmente cabe destacar que, no ámbito da función de fomento da cultura da transparencia, ampliáronse as actividades de formación, mediante cursos e seminarios propios, ou participando nos organizados por diversos organismos e entidades públicas e privadas. Así mesmo, intensificouse a colaboración coas organizacións da sociedade civil e potenciouse a comunicación coa cidadanía e cos medios, tanto directamente como a través da páxina web e das redes sociais.

Con motivo da finalización do seu mandato, José Luis Rodríguez Álvarez realizou a seguinte declaración:

“Foron cinco anos de traballo intenso, á vez que apaixonante, á fronte dun organismo novo que se está consolidando como unha peza esencial do noso sistema de garantías da transparencia pública no noso Estado democrático. Non logrei todos os obxectivos que me marcou (en gran parte debido a que as prórrogas orzamentarias han freado a atribución de medios materiais e persoais), pero si a maioría, e voume coa satisfacción de contribuír ao fortalecemento institucional do Consello como autoridade administrativa independente e a mellorar a súa capacidade para exercer as funcións que ten encomendadas.

Durante estes anos actuamos con total independencia para garantir o dereito de todas as persoas a acceder á información pública, promovendo e defendendo a transparencia no sector público con medios escasos e nun contexto difícil, no que aínda se aprecian resistencias, porque aínda non está plenamente asentada a cultura da transparencia nas nosas administracións. Construíndo sobre o moito edificado nas etapas anteriores, potenciamos a función de avaliación do cumprimento das obrigas de transparencia e reforzado significativamente a de tutela do dereito de acceso á información, respondendo a un número crecente de reclamacións e elaborando unha doutrina interpretativa orientada a lograr a súa máxima eficacia en equilibrio cos demais dereitos e intereses cos que ás veces entra en conflito. Que na maioría dos casos estea a ser avalada polo Tribunal Supremo é o mellor recoñecemento posible.

Agradezco profundamente ao equipo directivo e a todo o persoal do Consello o apoio recibido e o excelente traballo que realizaron durante todo este tempo: en total, unha trintena de servidores públicos comprometidos coa transparencia que son os verdadeiros artífices dos logros conseguidos. Tamén quero expresar a miña gratitude aos colegas dos demais órganos garantes pola óptima colaboración que tivemos, así como a todas as persoas que, a título individual, ou en nome das institucións públicas ou privadas ás que pertencen, axudáronnos na tarefa de impulsar a transparencia pública.

Confío en que nun futuro próximo prodúzanse avances relevantes, coa culminación da reforma da LTAIBG para corrixir as súas carencias, e co pleno recoñecemento do dereito de acceso á información pública como dereito fundamental. No que respecta ao Consello, considero imprescindible que se lle atribúan potestades coercitivas para asegurar o cumprimento das súas resolucións, e que se lle dote dos medios materiais e persoais apropiados para desempeñar as súas funcións sen tantas dificultades.

Le desexo moito éxito a Concepción Campos Acuña.”